INTRANET Euskara|Español|English|Français
FONATARI - euskal fonetikaren ataria

euskal fonetikaren ataria

:: XX.mendea ::


1. Muga X. mendean
2. Muga XVI.-XVIII. mendeetan
3. Muga XIX. mendean
4. Muga XX. mende erdialdera

Mende honetan asko hazten da euskararen inguruko iharduera. Erakunde publiko eta pribatuen ahalegin handien ondoren, 1918an Euskaltzaindia-Euskararen akademia- sortu zen. Haren estatutuak 1919an onartu zituzten Foru Aldundiek eta, urte berean, izan ziren izendatuak Euskaltzaindia osatuko zuten hamabi akademikoak, Resurrección Mª de Azkue lehendakari zutelarik. Egoitza ofiziala Bilbon ezarri zen.

Euskaltzaindiaren helburu nagusienetarikoa euskararen aldaki normatiboa finkatzea izan zen, hainbeste euskalkitan banatzen zen hizkuntza bateratzeko balio zezakeen aldakia. Urte haietako lana eta ahaleginak Espainiako gerrateak (1936-1939) orpotik ebaki zituen.

1968z geroz, Euskaltzaindia berriro hasi zen hizkuntzaren normalizazioa lantzen. Urte gutxiren buruan finkatuak zeuden euskara batua deituaren zutabe nagusiak. Aldaki normatibo hau ez da erabat estandarizatu, baina irakaskuntzan, administraritzan eta komunikabideetan erabiltzen den ia aldaki bakarra da.

Erdiguneko euskalkietan, hau da, gipuzkeran, goinafarreran eta lapurteran, oinarritzen da batik bat, eta zerbait aldentzen da bizkaieratik eta zubereratik eta, hein batean, baita bi behenafarreretatik ere. Harrera oso ona du gizartean, oro har beti erabiltzen baita idatzian.

Atzerakada bortitza jasaten du euskarak 1940-1970 urteetan. Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroako iparraldean bizi da euskara indartsuen, baina toki hauetan ere egoera elebidun sakonean.

Gaur egun, hizkuntz politikaren programen barruan, egiten diren euskararen berreskuratze ahaleginek emaitza positiboak ematen dituzte erakundeetako laguntza duten lurraldeetan.

 
EUSKARAREN HOTSAK|DOKUMENTU BASEA|AHOSKERAK
Deustuko Unibertsitatea Fonetika Laborategia Bizkaiko Foru Aldundia
:: © FONATARI ::